"Warszawscy robbinsonowie"

 Wybuch powstania warszawskiego 1 sierpnia 1944 roku wiązał się dla powstańców ze szczerymi nadziejami na odzyskanie wolności. Wolności, którą utracili 5 lat wcześniej. Niestety już po około 2 miesiącach, w październiku 1944 roku skapitulowali, oddając się w ręce Niemców. Ci postanowili miasto zrównać z ziemią, a ludność wywieźć z miasta do pobliskich obozów, a stamtąd w głąb Rzeszy lub do obozów zagłady. Niewielka część ludności postanowiła zignorować polecenia okupanta i przeczekać w ruinach pustego miasta na wkroczenie Rosjan. To oczekiwanie trwało aż 3 miesiące, podczas których musieli walczyć o przetrwanie - każdego dnia... To byli tzw. "warszawscy Robinsonowie", bo jak literacki Robinson Cruzoe musieli przeżyć w niewyobrażalnych warunkach.

bestialskie wypędzanie ludności odbywało się już w czasie walk, zdjęcie zrobiono  

5 sierpnia 1944 roku...

Najslynniejszy "robbinson"

Najsłynniejszym warszawskim robbinsonem  był słynny pianista Władysław Szpilman. To właśnie na podstawie jego życiorysu Roman Polański nakręcił film z 2002 roku. Jako Żyd mieszkał getcie, a podczas akcji wysiedleńczej z 1942 stracił całą rodzinę -  ocalał dzięki pomocy żydowskiego policjanta. Wiedział, że długo tam nie przetrwa, dlatego skontaktował się z polskimi przyjaciółmi po aryjskiej stronie i na początku 1943 uciekł poza mury getta. W różnych kryjówkach dotrwał do wybuchu powstania warszawskiego, podczas którego walczył o życie każdego dnia. Ostatecznie schronił się w kamienicy, w której natknął się na niemieckiego oficera Wima Hosenfelda. Nakazał mu zagrać na pianinie - utwór Chopina mocno go wzruszyła. Od tamtej pory pomagał Szpilmanowi w zdobywaniu wody i jedzenia, dzięki czemu doczekał wkroczenia Armii Czerwonej do ruin Warszawy.

Zrujnowana Warszawa- to w tych ruinach walczyli o życie

"warszawscy robinsonowe"

Ciężki los innych Robbinsonów

Postawy przyjmowane przez innych warszawskich robbinsonów były odmienne - od całkowitej obojętności na własny los po aktywne łączenie się we wspólnoty walczące o przetrwanie. Wielu miało niebywałe szczęście jak 16-letni Antoni Czarkowski, który ocalał przez niecelność pijanego Niemca podczas egzekucji. Inną ciekawą postacią była sanitariuszka podczas powstania Danuta Gałkowska, która ocaliła 21 rannych powstańców, z których przeżył jedynie Mieczysław Gałkowski - jej przyszły mąż.

Danuta Gałkowska - polska bohaterka, która przetrwała piekło zrujnowanej Warszawy

Spryt i współpraca

Na uwagę zasługuje również przykład niezwykłej współpracy, jaka zaistniała pomiędzy Robinsonami. Pomimo, że byli to zupełnie obcy ludzie, potrafili się zjednoczyć i walczyć o przetrwanie. Jedną z takich grup była pięcioosobowa rodzina Fiszerów wraz z ginekologiem Henrykiem Beckiem i emerytowanym kapitanem Władysławem Kowalskim. Była ona wyjątkowa, bo towarzyszył im również... pies! Żyli oni w bunkrze w Śródmieściu, z którego postanowili się przebić do innych piwnic, aby poszerzyć przestrzeń życiową. Wykazywali się niezwykłym sprytem. Kiedy Niemcy zaczęli stukać kilofami w ich sufit, podrzucali oni gruz, aby stworzyć wrażenie zawalenia. Ponadto dla zabicia czasu grali w karty oraz malowali. Podobnie postępowała dwójka innych bohaterów: Franciszek Głowacki wraz ze Stefanem Ślusarczykiem jeszcze podczas walk powstańczych schronili się w wielkim piecu na Solcu. Niemcy nie zdołali odkryć ich kryjówki.

W takich warunkach musieli żyć przez 3 miesiące warszawscy robinsonowie...

Brutalna rzeczywistość

Aby przetrwać, ocaleńcy musieli podporządkować się określonym regułom, przede wszystkim zachowywać bezwzględną ciszę i nie wychodzić bez powodu na zewnątrz. Mieli obowiązek również dzielić się odpowiednio zapasami. Bezwzględność tych zasad przedstawia los Jakuba Wiśni, który z powodu ogromnego pragnienia wypił cały zapas nagromadzonej wody. Za to towarzysze skazali go na  śmierć. Wielu podejmowało desperackie próby ucieczki jak sześciosobowy oddział powstańczy, z którego zaledwie dwóch zdołało przepłynąć Wisłe pomimo odniesionych ran.

    W STYCZNIU 1945 ROKU ARMIA CZERWONA ZAJĘŁA RUINY WARSZAWY, CO ZAKOŃCZYŁO TUŁACZKĘ ROBINSONÓW

styczeń 1945 - Warszawa została zdobyta przez Rosjan i Polaków

Źródła:

Norman Davies "Powstanie 44"

Zakazane historie - filmik youtube

Życie po zagładzie - Historia Bez Cenzury